اصحاب السنه-نگرشی نو در وبلاگ های اسلامی

[1] 0ر.ك.«صحيح سنن ترمذي (2/196)

[2] 0ر.ك. السلسله الصحيحه(1ر شماره‌ي(2161)

[3] 0همان (2/323)شماره‌ي (702)ابو داود ش. 2755 و سبل السلام 4/64

[4] 0ترتيب صحيح الجامع (2/83)

[5] 0ر.ك. قرطبي (13/251) وابن كثير (3/425)

[6] 0نگاه: مسلم با شرح نود (13/46/47)چاپ قديم چاپ جديد صفحه‌ي (50/51)

[7] 0ر.ك. به مسلم با شرح نووي (7/132) وصحيح سنن ابو داوود (1/309)

برگرفته از نشریه سنت

P

توحيد در گذر تاريخ

شهيد شيخ علي دهواري(رحمه الله عليه)

1. عقيده‌ي توحيد: همان دين حنيف استواري است كه خداوند متعال آن‌را در فطرت و سرشت انسان‌ها قرار داده و در وجود هر انساني نهفته است، خداوند متعال مي‌فرمايد:)فأقم وجهك للدين حنيفاً، فطرت الله التي فطر الناس عليها لا تبديل لخلق الله ذلك الدين القيم و لكن اكثر الناس لا يعلمون( روم/30 (روي خود را با حق‌گرايي متوجه دين خدا بگردان. اين سرشتي است كه خداوند مردمان را بر آن آفريده است. و در آفرينش خداوند تبديلي نيست. اين است دين و آيين محكم و استوار، ليكن اكثر مردم نمي‌دانند).

خداوند آدمu -،- اولين انسان را بر فطرت سليم‌ و توحيد خلق نمود و امور مهم دين و دنيا را به او آموخت تا يك انساني موحّد، كامل و خالص شد. قال تعالي:) إن الله اصطفي آدم و نوحاً و آل ابراهيم و آل‌عمران علي العالمين( آل عمران/33 (خداوند آدم و نوح و خاندان ابراهيم و خاندان عمران را از ميان جهانيان برگزيد).

خداوند متعال از ارواح تمام فرزندان آدم- u - بر توحيد ربوبيت عهد و پيمان گرفت. همه شاهد و گواه‌شده و بدان اقرار كردند. الله تعالي مي‌فرمايد: ) و إذ أخذ ربك من بني آدم من ظهورهم ذريّتهم و اشهدهم علي انفسهم الست بربكم قالوا بلي شهدنا أن تقولوا يوم القيامة إنّا كنا عن هذا غافلين، او تقولوا انما اشرك آباؤنا من قبل و كنا ذرية من بعدهم افتهلكنا بما فعل المبطلون ( اعراف/172و173 (و ياد كن هنگامي را كه پروردگارت از پشت فرزندان آدم، نسل آن‌ها را برگرفت و آنغها را بر خودشان گواه ساخت كه آيا پروردگار شما نيستم، گفتند: بلي، گواه شديم، تا مبادا روز قيامت بگوييد ما از اين امر بي‌خبر بوديم، يا بگوييد كه پدران ما در گذشته مشرك بودند و ما نسلي پس از آن‌ها بوديم، آيا ما را به خاطر آن‌چه باطل‌انديشان انجام داده‌اند هلاك مي‌كني؟) همه‌ي انسان‌ها بر فطرت سليم وتوحيدي متولد مي‌شوند. و اگر به وسيله‌ي شياطين انس و جن آلوده نشوند، بر همان حالت باقي مي‌مانند.

خداوند در حديث قدسي مي‌فرمايد: ) … و اني خلقت عباد ي حنفاء كلهم، و انهم أتتهم الشياطين فاجتالتهم عن دينهم و حرمت عليهم ما احللت لهم و أمرتهم أن يشركوا بي ما لم أنزل به سلطاناً … ([1] : (من تمام بندگانم را پاك آفريدم، سپس شياطين نزدشان آمدند و آن‌ها را از دينشان منحرف كردند. و چيزهايي را كه بر آنان حلال كرده بودم، حرام كردند و به آنان دستور دادند، چيزهايي را كه هيچ دليلي بر آن ندارند، شريك من قرار دهند).

و پيامبر خدا-r- فرموده است: (هر مولودي بر فطرت سليم متولد مي‌شود، پس از آن پدر و مادرش او را يهودي، نصراني يا مجوسي مي‌گردانند).[2]

بنابراين روشن است كه عقيده‌ي توحيد و يكتاپرستي، پيش از شرك بوده‌ و فاصله‌ي زماني ميان آدم-r­-- و نوح-r- تقرباً ده قرن بوده كه مردم اين ده قرن همه يكتاپرست، موحّد و بر راه مستقيم قرار داشتند، سپس اختلاف كردند. بخاطر اختلافشان خداوند متعال انبياء را كه بشارت‌دهنده و ترساننده بودند، مبعوث كرد.

الله تعالي مي‌فرمايد: )كان الناس امة واحدة فبعث الله النبيين مبشرين و منذرين( بقره/213 (مردم امت واحده‌اي بودند، (سپس اختلاف كردند)[3] خداوند پيامبران را بشير و نذير مبعوث كرد).

براي اولين بار شرك در قوم نوح بوجود آمد و ابتداي آن چنين بود كه افرادي صالح و نيكو در ميان قوم نوح وجود داشتند كه مردم به آن‌ها احترام خاصي قائل بودند، زمانيكه اين افراد صالح از دنيا رفتند، طرفداران و مريدان آنان، مجسّمه‌هايي را به شكل آن‌ها تراشيدند و تعظيم ‌مي‌كردند. پس از مدتي مردم بوسيله‌ي آن مجسّمه‌ها به شرك مبتلا شدند.

خداوند متعال مي‌فرمايد: )ولقد أرسلنا نوحاً إلى قومه إني لكم نذير مبين، الا تعبدوا إلا الله… ( هود/25و26 و مي‌فرمايد: (به تحقيق ما نوح را به‌سوي قومش فرستاديم. نوح به آن‌ها گفت: همانا من براي شما ترساننده‌اي آشكار هستم. عبادت نكنيد مگر خداي يكتا را…)

از آيات و احاديث چنين بر مي‌آيد كه به‌طور قطع توحيد خالص و يكتاپرستي و عقيده‌ي صحيح، در تاريخ بشريّت، از همان آغار خلقت اصل‌ و اساس‌ توحيد بوده است. و شرك و بت‌پرستي و گمراهي، سالها بعد از آدم(u) پديد آمده‌است.

2. عقيده توحيد و يكتاپرستي در پرتوي دعوت عموم پيامبران:

اگر به سرگذشت پيامبراني كه در قرآن از آن‌ها ياد شده، دقت كنيم، مي‌بينيم كه همه‌ي آن‌ها در دعوت‌شان به يك چيز اتفاق داشته‌اند و آن دعوت به يكتاپرستي و توحيد خالص و شريك قرار ندادن و دوري از شرك بوده ، گرچه ساير دستورات شريعت‌هايشان مختلف و متفاوت بوده است.

لذا اولين چيزي كه پيامبران اقوامشان را به‌ آن دعوت ‌داده‌اند، توحيد و يكتاپرستي بوده است.

خداوند متعال مي‌فرمايد: )وما ارسلنا من قبلك من رسول إلا نوحي إليه انه لا اله إلا انا فاعبدون( انبياء/25 : (هيچ پيامبري را قبل از تو نفرستاديم مگر اين‌كه بر او وحي نموديم كه معبود بر حقي جز من نيست، لذا مرا عبادت كنيد).

و قال تعالي: )ولقد بعثنا في كل امة رسولاً أن اعبدوا الله واجتنبوا الطاغوت( نحل/36 : (به تحقيق در هر امتي پيامبري را فرستاديم. به اينكه خدا را عبادت ، و از طاغوت دوري كنيد).

و قال تعالي:)ينزل الملائكة بالروح من امره علي من يشاء من عباده أن أنذروا انه لا اله إلا أنا فاتّقون(نحل/2

(خداوند به دستور خود، فرشتگان را همراه با وحي بر هر كس كه بخواهد نازل مي‌كند، كه هشدار و بيم دهند كه جز من معبودي -بر حق- نيست؛ پس فقط از من بترسيد).

همانطوركه مشاهده مي‌كنيد، مهمترين و اولين، دعوت عمومي همه‌ي پيامبران توحيد و يكتاپرستي بوده‌است.

قرآن كريم به شكل تفصيلي و خاص نيز اين دعوت پيامبران را بيان كرده است.

خداوند از نوح حكايت مي‌كند كه به قوم خود گفت: )يا قوم اعبدوا الله مالكم اله غيره( اعراف 59 :( نوح به قوم خود گفت: (اي قوم، فقط خدا را عبادت كنيد، كه براي شما غير از او معبودي- بر حق- نيست).

هود(u) نيز به قوم خود گفت: )يا قوم اعبدوا الله مالكم من اله غيره( اعراف/65 :( هود(u) به قومش گفت: (اي قوم،فقط خدا را عبادت كنيد، كه براي شماغير از اومعبودي-بر حق- نيست.)

صالح، شعيب، ابراهيم و ديگر انبياء از نوح گرفته تا محمد)عليهم السلام( نيز همين دعوت را به اقوامشان عرضه كردند.

بنابراين توحيد و يكتاپرستي، هدف و مقصود همه‌ي انبياء بوده و مهمترين چيز در زندگي نيز همين قسمت است، زيرا زماني كه مردم داراي عقيده‌ي صحيحي باشند و در مقابل دستورات خدا و پيامبر(r) سر تسليم فرو كنند، آن وقت است كه ساير شئونات زندگي‌شان مرتب و درست خواهد شد. لذا لازم است كه هر دعوتگر مسلمان، دعوت خود را از اين نقطه شروع كند و اين قسمت، مهمترين همّ و فكر او باشد. و در هر زمان و مكان اگر دعوتي بر اين اساس پايه‌گذازي نشود. و يا اينكه اين قسمت از دعوت برايش اولويت نداشته و يا زياد مهم نباشد، قطعاً آن دعوت يا با شكست مواجه خواهد شد و يا از مسير صحيح و صراط مستقيم خارج و منحرف مي‌گردد. و يا آن‌كه با هر دو مشكل مواجه خواهد شد، زيرا توحيد و يكتاپرستي و عقيده صحيح، اساس و پايه‌ي اسلام و دعوت اسلامي است، و هرگاه كسي يا گروهي نسبت به اساس اسلام غفلت كرده و يا بي‌توجه باشد، قطعاً در منجلاب شرك و خرافات گرفتار خواهد شد. و چيزي جز تباهي و خسارت نصيب او نمي‌شود.

خداوند متعال همه‌ي ما مسلمانا را از اين غفلت و سستي نجات دهد.

3. عنايت و توجه به توحيد در پرتوي دعوت پيامبر مامحمد مصطفي(r) اگر در آيات قرآن و سيرت رسول الله(r) تأمل و دقت كنيم به حقيقتي آشكار پي‌مي‌بريم و آن اين است كه در بيشتر آيات قرآن عقيده‌ي توحيد- اعم از توحيد الوهيت و توحيد در عبادت و يا ربوبيت و خالقيت و يا اسماء و صفات- و اصول اعتقادات اسلامي توضيح و تبيين شده است.

بيشتر وقت رسول الله(r) در زندگي پس از بعثت در جهت تبيين اعتقادات اسلامي و دعوت به يكتاپرستي صرف شده است. و در واقع مقتضاي (لا اله إلا الله- محمد رسول الله) همين است. لذا مي‌توانيم بگوييم كه بزرگترين تلاش رسول الله(r) در راستاي تحقق بخشيدن توحيد و عقيده صحيح بوده است.

پس از بعثت، سيزده سال پيامبر خدا(r) در مكه مشغول به دعوت و ابلاغ دين بودند، در اين مدت بيشترين وقت ايشان در راستاي تحقق يافتن كلمه «لا اله إلا الله» به شكل عملي بوده است. دعوت به يكتاپرستي و اين‌كه همه نوع عبادات صرفاً براي خدا انجام شود و از هر نوع عملي كه انسان را به شرك مي‌كشد و دوري كردن از هر نوع خرافه و بدعت، در سرلوحه كار پيامبر خدا(r) بود.

پيامبر خدا(r) ده سال پس از هجرت، در مدينه‌ي منوره به ابلاغ دين پرداخت. قسمتي از اين مدت صرف تبيين احكام شريعت و قسمتي در تثبيت و تحكيم عقيده و بخشي از آن در جهاد في سبيل الله و … صرف مي‌شد.

به‌هر حال بيشتر وقت رسول الله(r) در تثبيت توحيد، اصول دين، گفت‌وگو و مجادله با اهل كتاب و ردّ عقايد تحريف شده‌ي آنان و پاسخ به شبهات منافقين، يهوديان و ديگران، گذشته شده‌است.

خلاصه اين‌كه: هر دعوتي كه همانند پيامبر(r) توحيد و اعتقادات را در اولويت برنامه‌هايش قرار ندهد، قطعاً با شكست مواجه خواهد شد و يا به عبارتي محكوم به شكست است. و اگر به ظاهر موفقيتي هم داشته باشد، پايدار نخواهد ماند.

برگرفته از نشریه سنت